Üst Bar - İletişim

+90.242 229 88 87

VENÖZ YETMEZLİK

Toplardamarlar organ ve dokulardan gelen kirli kanı kalbe taşınmasını sağlamaktadır. Derin, yüzeyel ve perforan olmak üzere üç toplardamar sistemi bulunmaktadır. Derin toplardamarlar kanın %80-90’nını, yüzeyel ise%10'nunu taşırlar.

Bu damarların içerisinde kanı bacaktan kalbe doğru gitmesini sağlayan, geri kaçışı engelleyen kapakçıklar bulunmaktadır. Bu kapakcıkların çeşitli nedenlere bağlı kanı geri kaçırmasına venöz yetmezlik denilmektedir.


toplardamar

Şekil. Derin (Üst), yüzeyel (Alt) toplardamarlar

Toplardamarlar içerisinde iki yaprakçıklı kapakçıklar bulunmakta ve bunlar kanın sadece kalbe doğru gidişine izin verirler, kanın geri kaçışını engellerler. Derin ve yüzeyel toplardamarlar arasında geçişi sağlayan birleştirici (komnikan:perforatör) toplardamarlarda bulunmaktadır. Bunlarda sadece yüzeyden derine geçişe izin veren kapakçıklar bulunmaktadır.

venöz kapakçıklar

Şekil 3,4: Toplardamar kapakçıkları

  • Bacakta yüzeyel toplardamarlar derin toplardamarlara ayak bileği, diz ve diz üstü bölgelerde bağlantı kurarak boşalırlar. Her zaman yüzeyel toplardamarlardan derine kan akımı olur. Derin toplardamarların tıkandığı durumlarda bu kapakçıklar bozulur ve kan akımı derinden yüzeyel toplardamarlara geçiş gösterir.
  • Ayakta duran kimselerde bacakta kanın kalbe gönderilmesinde bacakta bulunan kasların önemli katkısı bulunmaktadır. Hareketsiz uzun süre ayakta duran kimselerde, kaslar pompalama görevi yapamayacakları için bacakta kan göllenecektir.

  • Normal bireylerde ayak bileği bölgesinde ayağa kalktığı anda basınç 15mmHg civarındadır. Bu basınç yürüdüğü sürece sabit kalır. Ancak hareketsiz beklediği taktirde basınç 100-120mmHg’kadar yükselmektedir. Eğer yürümeye baslarsak, her adımda bacak kaslarının pompalama etkisine bağlı ayak bileği bölgesindeki basınç düşmeye başlar ve basınçta %50’den fazla düşme gerçekleşir.

  • Bu kapak veya kaslarda bozukluk bulunan kimselerde yürüme esnasında beklenen düşme normal bireylere göre oldukça düşük olur. Bunlarda yürüme esnasında dahi venöz basınç sürekli yüksek seyreder.
  • Bu düşüşün etkili bir biçimde gerçekleşmesi için derin, yüzeyel ve bunları birleştiren perforan toplar damarlar içerisindeki kapakçıkların sağlam olmasının yanısıra, bacak kas yapısınında yeterli pompalama gücüne sahip olması gerekmektedir.

  • Bacaktan pompalanan kanın karın içerisinde ve göğüs boşluğundaki akımını ise normal spontan solunum hareketleri belirler. Soluk verirken diyaframın yukarı hareket etmesi karın içi basıncı düşürür ve bu bölgeye bacaktan kan akışı hızlanır, daha sonra soluk almakla diyafram aşağı itilir, göğüs boşluğu genişler. Buna bağlı olarak karın içi basınç artar, göğüs içi basınç düşer ve kanın karından göğüs içerisine kalbe doğru kan akımı hızlanır.

  • Aşağıdaki grafikte pembe normal bireyleri, kırmızı kapakta kaçak olan bireyleri temsil ediyor. Yürümeye başladıktan sonra normal kişilerde toplardamar basıncı çok düşerken, kaçak olan kişilerde ise çok az düştüğü görülüyor.

  • KAPAK 6
  • Şekil4. Toplardamar basınç değişikliği
  • Eğer sabit durmaya devam edecek olursak, yüksek basınca ve bacakta göllenen kana bağlı olarak toplardamarlarda genişlemeler olacaktır. Derin toplardamarların etrafını kas dokusu sarması nedeniyle, genişlemeler derin toplardamarlardan ziyade yüzeyel olanlarda gelişir. Buna bağlı olarak toplardamar içerisindeki kapakçıklar genişlemiş damar içerisinde yetersiz kalacaklar ve kaçak gelişecektir. Kaçaklar geliştikçe damar daha çok genileyecek, bu da daha fazla kaçağa yol açarak kısır döngünün oluşmasına yol açacaktır.

venöz yet2

Şekil.Kasık bölgesindeki kaçaklara bağlı gelişen kılcal veya büyük varisler

Özellikle derin ve yüzeyel toplardamarların birleştiği kasık bölgesindeki kaçaklara bağlı kılcal veya büyük varisler gelişir.

Venöz yetmezlik sınıflandırması

Klas 0. Görülebilir problem yok

Klas 1. Kılcal varisler

Klas 2. Geniş varisler

Klas 3. Bacakta ödem

Klas 4. Ayak bileğinde renk değişikliği (koyulaşma)

Klas 5. Ayak bileğinde iyileşmiş ülser

Klas 6. Ayak bileğinde aktif ülser

  • Çoğu zaman kılcal varisler de, derin veya yüzeyel damar kaçaklarına bağlı gelişebilmektedir. Bu kılcal varislere yönelik işlemler yapılmadan önce bu kaçaklar ortadan kaldırılmalıdır. Aksi taktirde kısa sürede nüks ederler.

  • Toplardamarlardaki kapakçıklardan kanın geri kaçışına bağlı dizaltı bölgede yüksek basınç oluşur. Uzun süreli yüksek basınçın etkisine bağlı bacakta, varis, ödem, ciltte kalınlaşma ve renginde koyulaşmalar olur. Hastalığın ileri aşamalarında ise ayak bileği bölgesinde ülser gelişir.

  • venöz yetvenöz ülser
  • Resim. Klas 1-6
  • Venöz yetmezlik, uzun süre ayakta sabit duran kuaförler, öğretmenler ve cerrahlar gibi meslek gruplarında görülen toplardamar yetersizliği ve varislerin temel nedenini oluşturur.

  • Toplardamar kaçağına neden olan diğer faktörler, genetik olarak damar duvarındaki zayıflık, şişmanlık ve buna bağlı karın içi basıncın yüksek olması, bacak kaslarının zayıf olması ve doğumlar venöz yetersizliğe neden olabilmektedir.

  • Venöz yetersizliğe bağlı olarakbacakta şişlik, gece krampları, ayak tabanında yanmalar, ayak bileği bölgesinde ciltte sertleşme ve renginde koyulaşmalar görülmektedir.

    KAPAK 4
  • Venöz yetmezlik şikayetini azaltmak için neler yapmalıyız?
  • Bunun için, ayakta uzun süre hareketsiz, sabit beklememeliyiz
  • Bacaklarımıza duş esnasında fazla sıcak su temas ettirmemeliyiz

  • Kilo alımından kaçınmalıyız, egzersiz yapmalıyız

  • Karın içi basıncı yükseltecek dar kıyafetlerden kaçınmalıyız

  • Çok yüksek topuklu ayakkabı giymemeliyiz

  • Fazla tuzlu gıdalar tüketmemeliyiz

  • Gün içerisinde uygun zamanlarda ayaklarımızı yükseğe kaldırarak dinlendirmeliyiz

  • Uzun seyehatlerde oturduğumuz yerde ayak bileği hareketleri yapmalıyız

Venöz yetmezliğin tedavisinde neler yapılır?

  • Venöz yetersizliğin tedavisinde en temel yaklaşım kaçağın ortadan kaldırılmasıdır. Buna yönelik olarak daha önceki yıllarda klasik cerrahi teknikler ile kaçak olan damarın çıkartılması işlemi yapılmaktaydı. Son 10 yıldır bunun yerini daha az invaziv yöntem olan lazer veya radyofrekans ablasyon (ablasyon: yakma) yöntemleri aldı.

  • venöz lazer
  • Son bir kaç yıldır yeni bir yöntem olan damar içi yapıştırma tekniği geliştirildi. Bu yöntemin literatür sonuçları da lazer ve radyofrekans ile benzerlik göstermektedir.

  • Venöz yetersizliği hafif düzeyde bulunan hastalarda ilaç tedavisi ve yaşam tarsi değişikliği büyük fayda sağlamaktadır.

PERFORAN VEN YETMEZLİĞİ VE TEDAVİ YAKLAŞIMLARI

Derin toplardamarlar kasların arasında seyreder ve kanın %90’nını, yüzeyel ise kasların üzerinde cildin altında eyreder ve kanın %10’nu taşır. Perforan damarlar ise bacakta çeşitli seviyelerde derin ve yüzeyel toplardamarlar a rasında bağlantı kurarak, yüzeyel toplardamara geçiş sağlarlar.

Perforan toplardamarlar içerisinde de kapakçıklar bulunmakta olup, bunlar yalnızca yüzeyel toplardamardan derine geçişe izin verirler.

varis antalya 5 varis antalya 4

Resim 1,2. Perforan venlerin lokalizasyonları

Dizaltı bölgede perforan venler ayak bileği seviyesinde ilk perforan ven bulunur. Diğerleri bunun 7-9cm yukarısında ve 10-12cm yukarısında yeralır. Diğer perforan damarlar diz seviyesinde ve uyluk bölgesinde yeralmaktadır.

Bu kapakçıkların çeşitli nedenlere bağlı olarak bozulmasına bağlı derinden yüzeyel damarlara geçişe bağlı özellikle ayak bileği bölgesinde renk değişikliği ve ülserler gibi çeşitli problemler gelişir.

Resim8

Resim 3. Kronik venöz yetmezlikte cilt değişiklikleri

Kronik venöz yetmezliğe bağlı venöz ülser gelişen hastaların yaklaşık %55-60’da perforan ven yetmezliği de saptanmıştır.

Bu perforan ven yetersizliğinin nedenleri nelerdir?

  • Derin toplardamar tıkanıklığı (DVT) en sık nedenlerden birisidir
  • Uzun süre ayakta sabit durulan işlerde çalışmak
  • Doğum
  • Genetik faktörler
  • Baldır kaslarında zayıflık
  • Obezite

Genel olarak perforan ven çapının 3.5mm ve üzerinde saptanması yetmezlik lehine bir bulgu olarak saptanır. Ayrıca dopplerde geri kaçan akımın görüntülenmesi ve süresi de ciddiyeti hakkında bilgi vermektedir.


doppler 1 doppler 3

Resim 1,2. Dopplerde genişlemiş perforan ven ve kaçak

Perforan ven yetersizliğinde tedavide hangi uygulamalar mevcuttur?

Perforan ven'e yönelik olarak uygulanacak tedavi yöntemleri farklılık arzetmektedir. Bu yöntemler sıklıkla diğer varis tedavilerine uygulanan yöntemler ile aynı olmasına rağmen, uygulama teknikleri çok farklılık göstermektedir.

1.Subfasiyal endoskopik perforan ven ligasyonu (SEPS):

Endoskopla perforan venin bağlanması. Geçmişte en sık kullanılan yöntemlerin başında gelmektedir. Özel aletler gerektirmesi nedeniyle çok fazla tercih edilmemektedir.

222

Resim: SEPS

2.Açık cerrahi ligasyon: lokal anestezi ile 1,5-2 cm'lik kesilerden perforan ven bağlanır

3.Ultrasonoğrafi eşliğinde skleroterapi: Ultrason ile görerek perforan ven içerisine köpük sklerozan madde enjekte edilir

4. Endovenöz lazer ve radyofrekans; perforan ven lazer veya RF ile yakılır

ANTALYA VARİS/Dr.İlhan Gölbaşı